قضاوت زن در فقه شیعه

بحث حاضر بررسی و تحلیل دیدگاه های مختلف فقهاء در باره حکم «قضاوت زن» و بررسی ادله هر دیدگاه، مناقشه ها و استدلال پیرامون دیدگاه مورد قبول نگارنده می باشد. بررسی ادله ای که حتی در بیان فقهاء دیده نمی شود،از دیگر مباحث کتاب حاضر است. نوآوری و بحث سندی و دلالی روایات مربوط به شهادت زن،نقص عقل زن و مشورت با زنان از جمله این موارد می باشد. لازم به ذکر است این بحث با نگرشی تازه و تحلیل عمیق تری نسبت به آنچه در تألیفات دیگر دیده می شود،صورت گرفته.  

در میان فقهای شیعه، قضاوت دارای شرایطی می باشد که نسبت به هر کدام بحث های فقهی واستدلالی را مطرح کرده اند. از آن جمله: بلوغ، عقل، ایمان، عدالت، طهارت مولد، اجتهاد، ذکورت و صفاتی مثل ضبط و کتابت و بصر. اینها شروطی است که اکثر علمای شیعه و اهل سنت قبول کرده اند و بر احراز آنها برای فردی که بر مسند قضاوت تکیه می زند، اذعان کرده اند.ولی با تتبع در کتب فقهی به فقیهانی برخورد می کنیم که شرط رجولت را نپذیرفته و قضاوت زن را نیز مجاز شمرده اند یا در مواردی به عدم جوازش خدشه وارد کرده اند. مثل محقق اردبیلی- محمد تقی مجلسی- ابن جریر طبری

از سوی دیگر منظور از نقصان عقل زن که در برخی احادیث آمده، غلبه احساسات وی می باشد؛ نه نقص در مقابل کمال. احساس نیز، همیشه بر خلاف حکم عقل عمل نمی کند که بتوان آن را مخالف عقل دانست. از نظر اسلام زنان و مردان، از ارزش و حقوق برابر و مساوی برخوردار هستند و هر جا سخن از برتری است، برتری انسان از سایر موجودات است و زن نیز می تواند کسب علم کند و به اجتهاد برسد. به علاوه زنانی در تاریخ بوده اند که در پاکی، عقل و تدبیر، شجاعت و کمال واقعی اسوه بوده و مورد تحسین قرار گرفته اند. همچنین در قضاوت، قاضی با بررسی مدارک و شواهد و با جستجو در قوانین نوشته شده، صدور حکم می کند و از سوی دیگر، شرط مهم در قضاوت، علم به قوانین است؛ حال این علم، اجتهاد در مسائل دین باشد و یا تخصص و آشنایی مفصل نسبت به قوانین.